Hipertansiyon ve Genetik

-A
+A
Kategori: 
Makale

Hipertansiyon çocuk yaş gurubunda giderek artan bir sıklıkta görülmektedir. Kan basıncı birçok çevresel ve genetik faktöre bağlı olarak düzenlenmektedir. Epidemiyolojik çalışmalar çevresel ve genetik faktörlerin katkı yüzdelerinin birbirlerine eşit oranda olduğunu göstermektedir. Ciddi hipertansiyon olgularında otozomal geçişli bazı hastalıklar ayrıntıları ile ortaya konulmuştur ve hipertansiyon ayırıcı tanısında araştırılmalıdır 1. 

1.         Apparent Mineralocorticoid Excess (AME)
            (Görünüşte Mineralokortikoid Fazlalığı)

    AME 11beta hidroksisteroid dehidrogenaz (11 b HSDHG) enziminin tip-2 izoformunun yokluğundan kaynaklanır 2 . Aldosteron, normalde sıvı elektrolit dengesini regüle eden başlıca mineralokortikoidtir. Nükleer reseptörüne bağlandıktan sonra bazolateral membrandaki Na/K ATPaz ve apikal EnaC sentezini arttırır.
Kortizolda da mineralokortikoid reseptörü için ligand olmasına rağmen, 11 b HSDHG tarafından yıkıldığı için bu etkisini gösteremez. Bu enziminin eksikliğinde artmış intrarenal kortizol sebebiyle sodyum retansiyonu ve potasyum sekresyonu olur. Klinik olarak, AME'nin ana özellikleri poliüri, erken başlangıçlı hipertansiyondur. Ağır hipopotasemi ve metabolik alkaloz mevcuttur. Plazma renin ve aldosteron çok düşüktür. İdrarda anormal steroid ürünleri bulunmaz.
Tedavide, oral dexametazon ile kortizol sekresyonu baskılanır. Sodyum emilimi azalır, hipertansiyon ve hipopotasemi düzelir. Hipertansiyon tiazid ve spironolakton tedavisine de yanıt verir.
Glycyrrhetinic acid gibi bazı ilaçlar, 11 b HSDHG enzimini inhibe ederek, kortizolun distal nefronda minerilokortikoid benzeri etkilerini artırır. Glycyrrhetinic acid carbenoxolone, çiğneme tütünü ve meyan kökünde bulunur. 

2.          Glucocorticoid-Remediable Aldosteronism (GRA)
             (Glukokortikoid ile Düzelen Aldosteronizm) 

Glukokortikoid ile düzelen aldosteronizmde, adrenal korteksde adrenokortikotropin (ACTH) tarafından regüle edilen bir gen, aynı zamanda aldosteron sentezinde rol alan aldosteron-sentaz genini de etkilemektedir 3 . Bu durumda aldosteron, artık reninangiotensin sistemi tarafından regüle edilmemektedir ve fazla miktarda aldosteron yapımı olur. Bu hastalık otozomal dominant biçimde kalıtılır. Sabit bulgu genellikle hayatın ikinci dekadında başlayan ciddi hipertansiyondur. Hipokalemi bazen bulunmamasına rağmen karakteristiktir.
İdrarda normalde bulunmayan 18-hidroksi ve 18-oxokortizol düzeyleri önemli derecede artar. Plazma renin aktivitesi düşük, aldosteron ise yüksektir. Dexametazon, aldosteronu süprese eder. Düşük doz dexametazon tansiyonun düşürülmesinde ve elektrolit dengesizliklerinin tedavisinde yararlıdır. Bağlantı analizi ile sorunun 8p’de olduğu gösterilmiştir.  

3.           Liddle sendromu 

Liddle sendromu otozomal dominant olarak kalıtılan hipertansiyon ve hipokalemik metabolik alkalozla giden bir hastalıktır 4 . Primer hiperaldosteronizme benzer, fakat renin ve aldosteron azalmıştır ve spironolaktona yanıt yoktur. Distal nefronda ana hücrede artmış Na+ emilimi bu sendromdaki klinik ve biokimyasal patolojilerin nedenidir. Epitelyal sodyum kanalı (ENaC), dört subunitten oluşan tetramerik bir proteindir 5 . Beta ve gama subunitlerindeki heterozigot nokta mutasyonları bu proteinin normal degradasyonunu engeller, bunun sonucu olarak Na+ transportu artar, volüm ekspansiyonu, hipertansiyon ve renin salgılanmasının baskılanması görülür. Artan Na+ emilimi dolayısıyla lümenin elektron afinitesi artar. Bu da H+ sekresyonunu arttırarak alkaloza sebep olur.
Klinik olarak, Liddle sendromu daha erken de görülebileceği gibi genelde ergenlik döneminde görülür. Poliüri, büyüme gelişme geriliği, hipertansiyon belirgin klinik özelliklerdir. Düşük renin ve aldosteron ile hipokalemik metabolik alkaloz karakteristiktir. Tuz kısıtlaması ve hipopotaseminin düzeltilmesi de aldosteron salınımını artırmaz.
Tedavide tuz kısıtlaması ve potasyum replasmanı uygulanır. Epitelyal sodyum kanallarını direkt olarak inhibe eden triamteren idrar Na+ 'unu arttırır, hipertansiyonu düzeltir. Amilorid de aynı mekanizmayla triamterene eş etkinlik gösterir, fakat tedaviye rağmen Liddle sendromlu birçok hastada büyüme gelişme geriliği devam eder.  

4.           Mineralokortikoid Reseptör Mutasyonu

Geller ve ark. Mineralokortikoid reseptöründeki bir mutasyona bağlı ciddi hipertansiyon bildirmişlerdir6 . Bu hastalarda mineralokortikoid reseptör anormal bir yapıdadır ve normalde bu reseptörü bloke eden spinolaktone ve progesteron aksine reseptörü aktive etmektedir. Bir başka özellik hiçbir uyaran olmadan da reseptör % 25 oranında fonksiyonuna devam etmektedir.

5.           Gordon sendromu

Pseudohipoaldosteronism tip 2, Gordon sendromu adını alır. Ailevi hipertansiyon, hiperpotasemi, hafif hiperkloremik metabolik asidoz ve normal böbrek fonksiyonları ile karakterizedir. Distal tubulüsde aşırı derecede emilen sodyum nedeni ile renin baskılanır. Buna karşılık hiperpotasemi nedeni ile aldosteron düzeyi yükselir.Tiazid diüretikler bu olgularda hipertansiyonu düzeltir. Gordon sendromu, Gitelman sendromunun aynadaki ters görüntüsü gibidir7.

Plazma ve renin aktivitesi ayırıcı tanı da yardımcı olmaktadır. 

Kaynaklar

1 Luft FC. Mendelian forms of human hypertension and mechanisms of disease. Clin Med Res 1(4):291-300, 2003

2 Shackleton CHL, Bradlow HL, Wei JQ, Hertecant J, Moran A, Neiberger RE, Balfe JW, :Fattah A, Daneman D, Akkurt HI, Santis CD, New MI. Examination of genotype and phenotype relationships in 14 Patients with apparent mineralocorticoid excess. J Clin Endocrinol Metab 83 (7) :2244-2254 , 1998

3 Lifton RP, Dluhy RG, Powers M. A chimaeric 11beta-hydroxylase/aldosterone synthase gene causes glucocorticoid remediable aldosteronism and human hypertension. Nature 355:262-265, 1992 1(4)

4 Liddle GW, Bledsoe T, Coppage WS: A familial renal disorder simulating primary aldosteronism but with negligible aldosterone secretion. Trans Assoc Am Physicians 76: 199-213, 1963

5 Schild L, Canessa CM, Shimkets RA, Gautschi I, Lifton RP, Rossier BC: A mutation in the epithelial sodium channel causing Liddle's disease increases channel activity in the Xenopus laevis oocyte expression system. Proc Natl Acad Sci USA 92: 5699-5703, 1995

6 Geller DS, Farhi A, Pinkerton N, Fradley M, Moritz M, Spitzer A, Meinke G, Tsai FT, Sigler PB, Lifton RP. Activating mineralocorticoid receptor mutation in hypertension exacerbated by pregnancy. Science 289:119-123, 2000

7 Mansfield TA, Simon DB, Farfel Z, Bia M, Tucci JR, Lebel M, Gutkin M, Vialettes B, Christofilis MA, Kauppinen-Makelin R, Mayan H, Risch N, Lifton RP. Multilocus linkage of familial hyperkalaemia and hypertension, pseudohypoaldosteronism type II, to chromosomes 1q31-42 and 17p11-q21. Nat Genet16:202-205,1997 

 

 

Hipertansiyon ve Genetik

En çok okunanlar

HİPERNATREMİ

Serum sodyum düzeyinin 145 mEq/L üzerinde olmasına hipernatremi denilir. Hipernatremi sık olmayan, bir elektrolit bozukluğudur. Hipernatremi,...

HİPOKALSEMİ

Hastaneye yatırılan hastalarda hipokalsemi ile sık karşılaşılır. Klinikte, asemptomatikten hayati tehdit eden durumlara büyük değişiklikler...

HİPOFOSFATEMİ

Hipofosfatemi fosfat seviyesinin 2,5 mg/dL’den az olmasına denir. Fosfat hücresel süreçte önemli bir role sahiptir. İskelet sisteminin ve kemik...

Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

1975-1981 yılları arasında Cerrahpaşa Tıp ve Edirne Tıp Fakültelerinde öğrenim görenlerin sitesi

...

Hasta Ailelerine Bilgiler

Nefroloji hakkında hasta ailelerinin tüm sorularına cevap bulabilecekleri bilgiler.